17:46 | 31/12/2018

Về đâu tuồng cổ?

(LV) - Cùng với các loại hình nghệ thuật sân khấu truyền thống như tuồng, chèo, cải lương, dù kê…, nghệ thuật tuồng (hát bội) đã có một thời kỳ phát triển hưng thịnh, trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu trong đời sống văn hóa của người dân Việt Nam. Nhưng thời kỳ hoàng kim đó chỉ còn “vang bóng”.

>>> Tuồng cổ Dá hai cần được đầu tư để bảo tồn

“Khó gần” bởi quá kinh điển

Nghệ thuật tuồng được hình thành trên cơ sở ca, vũ, nhạc và các trò diễn xướng dân gian vốn có từ lâu đời của dân tộc Việt Nam, nhưng khi phát triển lên trở thành bộ môn nghệ thuật sân khấu truyền thống thì tuồng được xếp vào loại hình nghệ thuật mang tính kinh điển và bác học bậc nhất. Lời thoại trong các vở tuồng cổ như: “Sơn Hậu”, “Triệu Định Long”, “Đào Phi Phụng”, “Tam nữ đồ vương”, “Trưng nữ vương”, “Đề Thám”, Trần Hưng Đạo”…, có lời thoại thiên về văn học cổ, kết hợp nhuần nhuyễn giữa chữ Hánvà văn nôm. Nội dung các vở diễn thường là tư tưởng “trung quân, ái quốc”, giáo dục đạo đức lễ giáo phong kiến, vì vậy rất “kén” người xem.

Nghệ thuật tuồng mang tính ước lệ nên rất
Nghệ thuật tuồng mang tính ước lệ nên rất "kén" khán giả.

NSƯT Mẫn Thu, người đã có 40 năm gắn bó với Nhà hát Tuồng Việt Nam giải thích, sân khấu tuồng phản ánh hiện thực theo phương pháp tự sự, sử dụng các yếu tố kể, tả và biểu hiện để xây dựng hình tượng nhân vật. Vì vậy, khi nhập vai, diễn viên phải diễn xuất sao cho công chúng hiểu được ý nghĩa của những biểu trưng văn hóa, ví dụ như cái roi ngựa tượng trưng cho con ngựa, cái mái chèo tượng trưng cho con thuyền. Tiêu chuẩn đánh giá tài năng của người nghệ sỹ tuồng là: thanh, sắc, thục, tinh, khí, thần. Với một câu hát, một điệu múa mang tính cách điệu, người nghệ sĩ diễn tuồng sẽ dựng lên một trời tưởng tượng: lúc là biển cả mênh mông, khi là núi rừng bát ngát; vừa là triều đình, thoắt đã là bãi chiến trường. Thông qua diễn xuất của người nghệ sỹ, khán giả không chỉ nhận biết được những thay đổi về không gian, thời gian mà còn thấy những xung đột giằng xé trong nội tâm nhân vật.

Bài toán bảo tồn?

Tuồng vốn kinh điển, bác học nên rất kén chọn công chúng thưởng thức. Giới trẻ hiện nay ít quan tâm tới nghệ thuật tuồng bởi họ không có chút kiến thức cơ bản nào về nghệ thuật tuồng.Xem tuồng mà không hiểu gì về tuồng thì làm sao các bạn trẻ “mặn mà” cho được? Đó chính là lý do hiện nay, rạp Hồng Hà của Nhà hát Tuồng Việt Nam luôn đỏ đèn mỗi tuần 2 buổi (vào thứ Hai và thứ Năm hàng tuần), nhưng chủ yếu chỉ phục vụ khán giả là khách du lịch ngoại quốc. Còn khán giả trong nước thì hầu như vắng bóng.

Một hoạt cảnh trong vở tuồng
Một hoạt cảnh trong vở tuồng "Nghêu sò ốc hến".

Chia sẻ về những khó khăn trong việc bảo tồn nghệ thuật tuồng truyền thống, ông Phạm Ngọc Tuấn, Giám đốc Nhà hát Tuồng Việt Nam thông tin: “Mỗi năm, chúng tôi tổ chức khoảng 210 buổi diễn theo lời mời tại các lễ hội làng truyền thống; biểu diễn phục vụ nhiệm vụ chính trị ở vùng sâu, vùng xa; giao lưu hợp tác quốc tế và tham gia chương trình sân khấu học đường… Những buổi biểu diễn này do địa phương hoặc đơn vị mời Đoàn đến diễn lo toàn bộ kinh phí, chúng tôi không bán vé. Mà nếu có bán thì cũng không ai mua”.

Cũng theo ông Tuấn, vài năm gần đây, Đảng và Nhà nước đã quan tâm, đầu tư hơn cho công tác bảo tồn, phát triển các loại hình nghệ thuật sân khấu truyền thống, trong đó có tuồng. Tuy nhiên, Nhà hát vẫn gặp nhiều khó khăn trong khâu biểu diễn có thu. Bên cạnh đó, đời sống anh chị em nghệ sỹ gặp nhiều khó khăn do phụ cấp biểu diễn thấp; tác giả viết kịch bản mới cho tuồng thì gần như không còn mấy người, tuồng ít có vở diễn mang hơi thở cuộc sống mới… Tất cả những khó khăn đó đang làm cho tuồng bế tắc mà chưa có hướng khai thông…

NSND Mẫn Thu thể hiện một trích đoạn tuồng cổ
NSND Mẫn Thu thể hiện một trích đoạn tuồng cổ.

Trước thực trạng khó khăn đó, mới đây, trong một hội thảo khoa học về nghệ thuật tuồng trong đời sống văn hóa hiện nay, NSND Lê Tiến Thọ đã kiến nghị Nhà nước và các cơ quan quản lý phải đưa việc bảo tồn, phát triển nghệ thuật sân khấu truyền thống trở thành mục tiêu quốc gia, trong đó có nghệ thuật tuồng. Cần tiếp tục đưa nghệ thuật tuồng vào các cơ sở đào tạo phổ thông, duy trì và gây dựng lớp khán giả cho tuồng, phát triển hoạt động nghệ thuật tuồng không chuyên. Đặc biệt là ưu tiên xây dựng một chế độ, chính sách đãi ngộ hợp lý để anh chị em nghệ sỹ, diễn viên tuồng đảm bảo được cuộc sống, từ đó mới chuyên tâm với nghề.

Ngoài ra, các cơ quan quản lý văn hoá du lịch cần xây dựng đưa nghệ thuật tuồng cùng các nghệ thuật sân khấu truyền thống khác thành sản phẩm du lịch. Thông qua đó, vừa quảng bá được văn hóa truyền thống tới bạn bè quốc tế, vừa có nguồn thu để duy trì, bảo tồn và phát huy vốn quý của cha ông.

Ngọc Ánh

Ý kiến bạn đọc
Họ và tên  
Email    
Tiêu đề  


Captcha
Mã xác nhận  
Phản hồi  
 Off  Telex  VNI  VIQR
Tài liệu đính kèm: (.gif, .jpg, .png, .jpeg, .doc, .docx, .xls, .xlsx, .zip, .rar)
 
Ngày Xuân đi hội/ Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam với các lễ hội mùa xuân
Nhớ Tết xưa/Tết đông của người Hà Nhì/ Bánh tẻ Phú Nhi rộn ràng đón Tết
Làng Việt còn mãi/ Kéo co ngồi - Di sản độc đáo giữa lòng Hà Nội
Tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của văn hóa đối với sự phát triển xã hội/Điểm hẹn văn hóa - Còn lâu!/ Điện ảnh Việt hội nhập với thế giới
Phát huy giá trị di sản vì sự nghiệp phát triển bền vừng/ Không gian trải nghiệm văn hóa " ba trong một"
Loading
Langvietonline.vn
1 2 3 4 5
Review This Site