09:46 | 18/12/2018

Thăng Long - Hà Nội với hai lần định đô

(LV) - Địa linh không chỉ làm nảy nở phát sinh nhân kiệt mà còn tạo thế thịnh vượng hùng cường của một xứ sở, một quốc gia. Việc vua Thái tổ Lý Công Uẩn dời đô từ Hoa Lư về thành Đại La lập nên kinh đô Thăng Long và việc Chủ tịch Hồ Chí Minh chọn Hà Nội làm Thủ đô đã mở ra những chương mới cho lịch sử dân tộc.

>>> Tọa đàm khoa học "chia sẻ kết quả nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị di sản Hoàng thành Thăng Long"

Vua Lý Công Uẩn định đô

Sở dĩ bài viết chọn hai sự kiện định đô tiêu biểu này vì thấy một sự ngẫu nhiên khi trong lịch sử kể từ khi Lý Công Uẩn định đô, thì cứ khi nào kinh đô dời khỏi đất Thăng Long là nước ta lại đi vào thời kỳ suy vi thậm chí mất nước. Và trong lịch sử chưa từng thấy toàn bộ lãnh thổ đất nước bị mất hẳn về tay giặc ngoại xâm khi kinh đô đặt ở Thăng Long - Hà Nội.

Năm 1010, ngay khi vừa lên ngôi, vua Lý Công Uẩn với tầm nhìn chiến lược đã quyết đoán dời đô từ Hoa Lư về thành Đại La. Cái nhìn thấu ngàn năm thể hiện rõ qua lời lẽ khúc triết ghi trong Đại Việt sử ký toàn thư: “... hai nhà Đinh, Lê lại theo ý riêng mình, khinh thường mệnh trời, không noi theo dấu cũ của Thương, Chu cứ đóng đô thành ở nơi đây (Hoa Lư) khiến cho triều đại không được lâu bền, số phận ngắn ngủi, trăm họ phải hao tổn, muôn vật không được thích nghi, trẫm rất đau xót về việc đó...”. Vua chọn Đại La làm Đế đô: vì “... được cái thế rồng cuộn, hổ ngồi. Đã đúng ngôi Nam Bắc Đông Tây, lại tiện hướng nhìn sông dựa núi. Địa thế rộng mà bằng phẳng, đất đai cao mà thoáng. Dân cư khỏi chịu cảnh khốn khổ ngập lụt, muôn vật cũng rất mực phong phú, tốt tươi. Xem khắp đất Việt ta, chỉ nơi này là thắng địa. Thật là chốn hội tụ trọng yếu của bốn phương đất nước, cũng là nơi kinh đô bậc nhất của đế vương muôn đời...”.

Tượng đài Vua Lý Thái Tổ (974 - 1028) - người có công khai sáng Kinh thành Thăng Long, được đặt tại vườn hoa Lý Thái Tổ, đường Đinh Tiên Hoàng, quận Hoàn Kiếm, trung tâm Thủ đô Hà Nội
Tượng đài Vua Lý Thái Tổ (974 - 1028) - người có công khai sáng Kinh thành Thăng Long, được đặt tại vườn hoa Lý Thái Tổ, đường Đinh Tiên Hoàng, quận Hoàn Kiếm, trung tâm Thủ đô Hà Nội.

Lịch sử mảnh đất Đế đô này không có sẵn. Nhiều nhà khoa học chứng minh rằng: các thế hệ tổ tiên, ông bà chúng ta ngày trước đã nối nhau lao động ngày đêm để “vớt” lên từ đáy sông Hồng cùng các con sông xung quanh tạo nên đồng bằng sông Hồng phì nhiêu. Hệ thống đê điều chằng chịt ở đồng bằng sông Hồng ngày nay chính là kỳ quan thế giới về sức lao động bền bỉ đoàn kết của người Việt. Có hệ thống đê điều này, việc canh tác nông nghiệp sẽ phát triển, đời sống làng xóm sẽ trù phú và người dân an cư lạc nghiệp đời đời...

Ngoài mặt thuận lợi cho phát triển nông nghiệp, giao lưu buôn bán, kinh thành Thăng Long còn là nơi hội tụ tinh hoa văn vật của tứ trấn xung quanh: Kinh Bắc (gồm hai tỉnh Bắc Giang, Bắc Ninh), Sơn Tây, Sơn Nam (gồm Hà Nam, Nam Định) và Hải Dương, Hưng Yên.

Từ mốc son 1010, nhà Lý đã mở ra những chương mới cho lịch sử dân tộc Đại Việt. Trong quá trình trải dài 215 năm, nhà Lý đã xây dựng nên một đất nước quân chủ cường thịnh, với những kỳ công: Thiết lập một nhà nước có quy củ, có pháp luật (luật hình thư); đánh tan giặc Tống, ghi dấu bản Tuyên ngôn độc lập đầu tiên của dân tộc; dựng Văn miếu Quốc tử giám mở ra những kỳ thi chọn hiền tài trọng dụng.

Các triều đại khác định đô

Trong quá trình 175 năm tồn tại, nhà Trần cũng làm nên những chiến công oanh liệt: Ba lần đại phá giặc Nguyên, Mông; đưa việc đào tạo thi cử lên một mức độ cao hơn nhà Lý. Tên tuổi những danh nhân thời này rực sáng như: Trần Thủ Độ, Lê Văn Hưu, Chu Văn An, Phạm Sư mạnh, Trần Nguyên Đán, Trần Hưng Đạo, Trần Khát Chân, Trần Khánh Dư... và đặc biệt là ông vua sáng lập thiền phái Trúc Lâm Trần Nhân Tông...

Hồ Quý Ly lấy ngôi nhà Trần và dời đô về Thanh Hóa, nhưng chưa kịp thực thi nhiều cải cách thì mất nước vào tay giặc Minh. Nhà Hồ chỉ tồn tại vẻn vẹn có 7 năm (1400 - 1407).

Đoàn quân giải phóng tiến về Hà Nội, ngày 10/10/1954
Đoàn quân giải phóng tiến về Hà Nội, ngày 10/10/1954.

Giành được độc lập, vua Lê Thái Tổ định đô ở Thăng Long. Trong quá trình 360 năm (1428 - 1788) cầm quyền, nhà Lê đã đưa vấn đề thi cử lên một mức cao nhất trong lịch sử khoa cử Việt Nam. Nho giáo chiếm vị trí độc tôn. Tại Văn miếu Quốc tử giám, nhà Lê cho lập bia tiến sĩ ghi danh người đỗ đạt.

Nhà Lê - Trịnh và nhà Mạc tuy chiến tranh liên miên nhưng thủ đô vẫn luôn là Thăng Long. Và trong thời kỳ này, biên cương của Đại Việt được mở rộng về phía Nam.

Nhà Tây Sơn hùng mạnh đánh tan quân Thanh, quân Xiêm, chấm dứt triều Lê suy tàn. Nhưng vua Quang Trung lại chọn kinh đô tại Phú Xuân (Huế) và Phượng Hoàng Trung Đô (Nghệ An). Nhà Tây Sơn tồn tại ngắn ngủi: 14 năm (1788-1802).

Nhà Nguyễn cầm quyền trong 143 năm (1802-1945) nhưng kinh đô là Huế. Thăng Long bị đổi thành tỉnh Hà Nội. Nhà Nguyễn chỉ yên ổn được 56 năm đầu (1802-1858) còn sau đó để mất dần đất nước vào tay giặc Pháp.

Chủ tịch Hồ Chí Minh định đô

Ngày 2/9/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn độc lập tại quảng trường Ba Đình khai sinh ra nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa. Thủ đô được chọn là Hà Nội. Như vậy, Chính phủ Hồ Chí Minh đã mở ra kỷ nguyên mới: Kỷ nguyên Dân Chủ, chấm dứt chế độ: Quân chủ phong kiến tập quyền.

Để giành lại nền độc lập cho đất nước, biết bao nhiêu thế hệ đã hy sinh máu xương của mình cho chiến thắng. Bài viết này không thể kể hết được những công lao vĩ đại của các nhân sĩ, của Đảng, của những nhà cách mạng nối tiếp nhau, đặc biệt là nhà cách mạng Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh suốt những năm ròng bôn ba hoạt động tìm tòi con đường giải phóng dân tộc.

Hoàng thành Thăng Long - Kinh đô của nhà nước Đại Việt xưa
Hoàng thành Thăng Long - Kinh đô của nhà nước Đại Việt xưa.

Giữa khi đồng bào ta chết đói hơn 2 triệu người thì Cách mạng thành công. Khi đất nước vừa giành độc lập được chủ quyền từ tay Nhật thì quân Tưởng, quân Anh, quân Pháp kéo đến. Giữa tình thế “ngàn cân treo sợi tóc”, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có những đường lối ngoại giao thần tình đưa con thuyền dân tộc vượt qua mọi thác ghềnh. Chính phủ vừa mới thành lập đã phải đương đầu với sứ mệnh lịch sử gay go: Chống Pháp xâm lược.

Cuộc trường kỳ kháng chiến 9 năm đã thành công. Chưa kịp tổng tuyển cử thì giặc Mỹ lại nhảy vào xâm lược nước ta. Mất 20 năm (1955 - 1975) nước ta đất nước ta xây dựng CNXH và đấu tranh thống nhất đất nước.

Trong quá trình dài từ 1945 đến nay, đất nước ta phát triển vượt bậc tuy gặp chiến tranh liên miên và nhiều bất lợi, nhưng cuối cùng cũng thực hiện thành công việc đổi mới, giao lưu hợp tác với nhiều nước trên thế giới…

Năm 2008, Hà Nội “ôm” thêm Hà Tây vào lòng mình. Năm 2011, Thủ tướng Chính phủ phê duyệt quy hoạch Thủ đô Hà Nội đến năm 2030 tầm nhìn đến 2050. Trong bản quy hoạch này, diện mạo một Thủ đô tiên tiến, hiện đại và gìn giữ di sản được thể hiện rất rõ qua tiêu chí: Xanh - Văn hiến - Văn minh.

Từ Khôi

Ý kiến bạn đọc
Họ và tên  
Email    
Tiêu đề  


Captcha
Mã xác nhận  
Phản hồi  
 Off  Telex  VNI  VIQR
Tài liệu đính kèm: (.gif, .jpg, .png, .jpeg, .doc, .docx, .xls, .xlsx, .zip, .rar)
 
Tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của văn hóa đối với sự phát triển xã hội/Điểm hẹn văn hóa - Còn lâu!/ Điện ảnh Việt hội nhập với thế giới
Phát huy giá trị di sản vì sự nghiệp phát triển bền vừng/ Không gian trải nghiệm văn hóa " ba trong một"
Dấu ấn 10 năm thực hiện Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam
Chiến thắng 30/4 - Bản hùng ca của dân tộc Việt Nam/ Phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc Việt Nam tại " Ngôi nhà chung"/ Làng Việt 9 năm đồng hành cùng văn hóa dân tộc
Cơ hội đột phát trong hợp tác đầu tư và triển khai các hoạt động của Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam/Bỏ đốt vàng mã, khơi dậy giá trị văn hóa tốt đẹp/Người giữ hồn nhạc cụ tre truyền thống Ê đê
Loading
Langvietonline.vn
1 2 3 4 5
Review This Site