15:22 | 18/09/2020

Sắc phục của các nhóm địa phương dân tộc M’nông

(LV) - Dân tộc M’nông cư trú ở nhiều tỉnh như Đăk Lăk, Đăk Nông, Bình Phước, Lâm Đồng, bao gồm nhiều nhóm tộc người hay còn gọi là nhóm địa phương (local groups) khác nhau. Tỉnh Đăk Nông là địa bàn cư trú tập trung nhất của dân tộc M'nông so với các tỉnh nam cao nguyên. Những nhóm địa phương đều có chung ngôn ngữ thống nhất nhưng có vài nét khác nhau về bản sắc thể hiện qua phong tục, tập quán, đặc biệt về lối phục sức. Sắc thái văn hóa của từng nhóm tộc người cũng là yếu tố làm nên nét đặc sắc, đa dạng của văn hóa tộc người M'nông.

>>> Ném còn, khát vọng và sự kết nối cộng đồng

Từ lâu, các nhóm tộc người M’nông tự nhận tộc danh chung của dân tộc mình là Bu Nong. Tên nhóm địa phương được ghép vào sau tên tộc danh chung để phân biệt các nhóm tộc người như: Bu Nong Nong, Bu Nong Preh, Bu Nong Biăt, Bu Nong R'Ong, Bu Nong Prâng, Bu Nong Đip, Bu Nong Bih, Bu Nong Kuănh, Bu Nong Mạ...

 

Bà cụ M'nông Mạ
Bà cụ M'nông Mạ.

Ngày xưa, khi chưa phân chia theo địa giới hành chính, các nhóm tộc người M'nông cũng như các tộc người khác ở Tây Nguyên cư trú ở các địa bàn khác nhau được xác định, phân định địa vực theo từng con sông, ngọn núi. Điều khá thú vị là người M'nông từ xa xưa đã ứng khẩu, sáng tác ra khá nhiều câu vần để nói về địa vực cư trú và bản sắc văn hóa của các nhóm tộc người: “Bu Nong Preh gu mper Dak Ksong/ Bu Nong Biăt mper Dak R'lai/ R'Ong Bu Srai mper Nâm Brah/ Bu Đip Bong Ja mper Dak Dơng/ Prâng Bu Nong gu jâng Nâm Nung/ Prâng Bu Nong gu jâng Nâm Njang/ Bu Nong Mạ jâng yôk Nâm Klang” Dịch nghĩa: “Bu Nong Preh ở giáp Dak Ksong/ Bu Nong Biăt giáp Dak R'lai/ Bu Nong R'Ong giáp núi Nâm Brah/ Bu Nong Đip giáp sông Dak Dơng/ Bu Nong Prâng ở chân núi Nâm Nung/ Bu Nong Nong ở chân núi Nâm Njang/ Bu Nong Mạ ở chân núi Nâm Klang”. Điều đặc biệt, các địa danh này được nhắc đến khá nhiều trong truyện cổ, sử thi, chuyện thần thoại của dân tộc M'nông. Một số địa danh xưa đã được chính quyền lấy đặt tên cho huyện, xã thuộc tỉnh Đăk Nông như huyện Đăk Song (Đăk Ksong).

 

 
Trang phục truyền thống người M'nông Nong
Trang phục truyền thống người M'nông Nong.

Ngoài nhóm người Bu Nong Bih, Bu Nong Kuănh, Bu Nong R'lăm cư trú gần dân tộc Ê Đê thì ngôn ngữ và văn hóa có sự giao lưu, tiếp nhận, ảnh hưởng đậm nét bản sắc Ê Đê, các nhóm khác đều có sắc thái riêng biệt. Có thể thấy dấu ấn khác biệt của các nhóm tộc người qua lối trang sức, trang phục của họ. Trong khi người Bu Nong Bih, Bu Nong Kuănh, Bu Nong R'lăm, cả nam giới và nữ giới đều mặc trang phục không khác dân tộc Ê Đê, ở nhà sàn giống người Ê Đê, thì các nhóm khác giữ gìn bản sắc, phong cách độc đáo riêng không thể lẫn lộn. Người Ê Đê gọi người M'nông là “người tai sề” vì tập tục “cà răng căng tai”. Dái tai của người M'nông được căng ra để đeo khuyên tai, nhưng chất liệu làm khuyên tai của các nhóm tộc người lại khác nhau. Người Bu Nong Preh và Bu Nong Biăt đeo bông tai bằng ngà voi. Vì đây là những tộc người có thuần dưỡng, nuôi voi nhà. Người Bu Nong Đip đeo bông tai bằng ống tre, phụ nữ đeo vòng ống bằng đồng trên cổ tay, ống chân, nam giới đeo vòng te trên cổ tay. Người Bu Nong Nong đeo bông tai bằng gỗ tạp. Đàn ông Bu Nong Prâng đeo bông tai bằng tre nứa, đàn bà nhóm dân tộc này đeo bông tai bằng vòng chì. Trong khi đàn ông nhóm dân tộc Bu Nong Prâng, Bu Nong Nong quấn khố hoa thì nhóm dân tộc Bu Nong Biăt, Bu Nong Preh, Bu Nong Đip và Bu Nong R'Ong quấn khố teh, khố brônh. Nữ giới Bu Nong Đip, Bu Nong Nong, Bu Nong Prâng mặc váy hoa.

 

Trang phục nữ dân tộc M'nông Gar
Trang phục nữ dân tộc M'nông Gar.

Bên cạnh nét thống nhất về văn hóa, các nhóm tộc người M'nông có những sắc thái khác nhau, thể hiện rõ nhất ở trang phục, trang sức. Đây là điều thú vị làm nên sự đa dạng, phong phú văn hóa truyền thống của tộc người. Nếu trước kia, do địa bàn cư trú cách biệt, các nhóm dân tộc giữ sắc màu địa phương thì ngày nay, sự kết nối và giao lưu văn hóa diễn ra mạnh mẽ trong nội bộ tộc người đã dần dần thay đổi, mờ nhạt bản sắc. Do đó, cần nghiên cứu giữ gìn, tôn vinh bản sắc văn hóa của các nhóm tộc người, làm giàu có cho kho tàng di sản văn hóa của dân tộc M'nông trong vườn hoa đa sắc cộng đồng các dân tộc Việt Nam.

Tấn Vịnh

Ý kiến bạn đọc
Họ và tên  
Email    
Tiêu đề  


Captcha
Mã xác nhận  
Phản hồi  
 Off  Telex  VNI  VIQR
Tài liệu đính kèm: (.gif, .jpg, .png, .jpeg, .doc, .docx, .xls, .xlsx, .zip, .rar)
 
Tết Độc lập nhớ về Hồ Chí Minh - Nhà văn hóa kiệt xuất của nhân loại
Chọn người tài - đức để phát triển đất nước/ Sặc sỡ trang phục Hà Nhì Hoa
95 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6/1925 – 21/6/2020)Tính chiến đấu của Báo chíCách mạng Việt Nam và bản lĩnh,trách nhiệm người làm báo
Du lịch Thủ đô thay đổi để thích ứng
Loading
Langvietonline.vn
1 2 3 4 5
Review This Site