09:48 | 21/11/2019

Kray Sức - Nghệ sỹ nông dân của người Pa Cô

(LV) - Đối với người Pa Cô, Kray Sức là một người bạn - một nghệ sỹ nông dân không chỉ bởi khả năng diễn xướng cũng như diễn tấu các loại hình dân ca, nhạc cụ truyền thống mà còn bởi tình yêu, sự đóng góp trong bảo tồn, phát huy những giá trị văn hóa truyền thống, dân gian của người Pa Cô.

 >>> Người giữ gìn những di sản văn hóa truyền thống dân tộc Thái

Duyên tiền định

Là người Pa Cô, sinh năm 1964, Kray Sức sinh ra và lớn lên tại thôn A Vương, xã Tà Rụt, huyện Đakrông, tỉnh Quảng Trị. Từ nhỏ, cậu bé Kray Sức đã được làm quen với cây đàn Ta Lư mẹ gảy cho nghe khi bố đi bộ đội chỉ hai mẹ con vào rừng chạy giặc. Cùng với cây đàn, những lời hát dân ca của mẹ đã gieo vào tâm hồn Kray Sức những hạt mầm tình yêu với âm nhạc truyền thống của dân tộc. Lúc lên năm tuổi, Kray Sức bắt đầu tập đàn và bộc lộ năng khiếu bẩm sinh của mình.

 

 
Nghệ nhân Kray Sức (phía trái ảnh) với nhạc cụ Ta Lư do mình chế tác và anh Hồ Văn Việt – người được Kray Sức chỉ dẫn diễn tấu nhạc cụ truyền thống
Nghệ nhân Kray Sức (phía trái ảnh) với nhạc cụ Ta Lư do mình chế tác và anh Hồ Văn Việt – người được Kray Sức chỉ dẫn diễn tấu nhạc cụ truyền thống.

Khi bước vào tuổi thành niên, Kray Sức đã nổi tiếng trong vùng vì giọng hát ngọt ngào cùng với năng khiểu bẩm sinh trong diễn tấu các nhạc cụ truyền thống, dân gian của người Pa Cô dù chưa bao giờ học nhạc lý. Ông được biết đến tài nghệ của mình như một nghệ sĩ nông dân.

Cũng yêu các giá trị văn hóa của tộc người Pa Cô như những người con Pa Cô khác nhưng sự khác biệt của Kray Sức chính là sự day dứt, ý thức và trách nhiệm của ông trong việc giữ gìn, bảo tồn các giá trị văn hóa quý báu của dân tộc.

Với nhiệt huyết và khả năng của mình, Kray Sức được làm công việc mà ông thỏa sức khẳng định bản thân, đóng góp cho người Pa Cô nói riêng, cho nền văn hóa Việt Nam nói chung - làm cán bộ chuyên trách văn hóa xã Tà Rụt. Ông như được sinh ra cho sứ mệnh gìn giữ, lưu truyền các giá trị văn hóa của người Pa Cô - từ ngôn ngữ, tiếng nói đến phong tục tập quán, dân ca, dân vũ, âm nhạc truyền thống và truyền lửa cho tình yêu với những di sản văn hóa này của người Pa Cô cho thế hệ trẻ.

Trái tim nhiệt huyết, đôi chân không mỏi

Kray Sức được biết đến không chỉ như một nghệ sĩ nông dân với giọng hát ngọt ngào những làn điệu dân ca, diễn tấu cũng như chế tác nhiều nhạc cụ của người Tà Ôi, Pa Cô mà còn vì những đóng góp của ông trong việc giữ gìn cũng như truyền lửa tình yêu với những giá trị văn hóa của người Pa Cô.

 

 
Nhạc cụ do Nghệ nhân Kray Sức sưu tầm, chế tác
Nhạc cụ do Nghệ nhân Kray Sức sưu tầm, chế tác.

Bắt đầu từ năm 2004, khi nhận thấy nhiều giá trị văn hóa Pa Cô bị mai một, các lễ hội truyền thống của người Pa Cô vắng bóng dần, những lễ hội, làn điệu dân ca Pa Cô đều do văn công tỉnh trình diễn, tái hiện, khiến ông trăn trở. Ông chính là người đầu tiên xây dựng kịch bản phục dựng Lễ hội mừng lúa mới của người Pa Cô theo yêu cầu của phòng Văn hóa huyện nhân dịp tỉnh Quảng trị đăng cai Festival “Nhịp cầu xuyên Á” năm 2004. Từ đây, nghệ sĩ nông dân Kray Sức liên tục được mời tham gia viết kịch bản, tổ chức diễn xướng dân ca, diễn tấu nhạc cụ truyền thống của người Pa Cô, Tà Ôi làm sự kiện văn hóa thôn, xã và trong các lễ hội cồng chiêng tỉnh Quảng Trị.

Cũng bắt đầu từ đây, ông chính thức bắt tay vào công việc văn bản hóa các lễ hội, bài dân ca, những phong tục tập quán và nhất là ngôn ngữ của người Pa Cô.

Trước hết, đối với ngôn ngữ Pa Cô, Kray Sức đã tự mày mò sang các bản người Pa Cô ở Lào, đến bản làng xa xôi dọc dãy Trường Sơn ở miền Tây Quảng Trị để tìm người Pa Cô biết nói ngôn ngữ gốc của dân tộc mình, ghi chép, sưu tầm lời dân ca cổ. Nhiều năm lặn lội khắp các làng bản của người Pa Cô, Kray Sức đã lập được bản đồ những nghệ nhân, người cao tuổi am hiểu văn hóa và ngôn ngữ Pa Cô cũng như Bru - Vân Kiều và Tà Ôi. Ông chia sẻ: Có đi đến những vùng khó khăn nhất, xa xôi hẻo lánh nhất ta mới biết được nhiều nét văn hóa của bà con ở các vùng hoang sơ. Đây là nơi còn giữ nguyên những giá trị văn hóa cổ truyền của người Pa Cô và họ còn cất giữ được nhiều nhạc cụ… Tôi đã ghi chép tất cả để về tổng hợp đầy đủ, sau đó mời các già làng cùng xem, góp ý, gợi ý về hướng bảo tồn vì sao hiện nay các giá trị văn hóa này đang mất dần trong đời sống.

Ông là hạt nhân tích cực của đội văn nghệ ở thôn, xã và là người kết nối các thành viên trông đội văn nghệ để lan tỏa tình yêu với các giá trị văn hóa cổ truyền của người Pa Cô. Ông tích cực gặp gỡ nghệ nhân lớn tuổi, trong đó có nghệ nhân Mai Hoa Sen để bổ sung, hoàn thành tài liệu tìm hiểu về các lễ hội cổ truyền của người Pa Cô như lễ hội Puh Boh (lễ giữ rẫy), lễ hội Aya (hội mùa), lễ hội Ariêu Ping (lễ bốc mả), lễ hội Kăl năng Mương (hoàn ân thổ thần).

Kray Sức cùng với các nghệ nhân cao tuổi của xã Tà Rụt trực tiếp truyền dạy cho hơn 50 học viên trẻ của các xã A Bung, A Ngo, A Vao, Tà Rụt diễn tấu cồng chiêng, đàn Âmpreh, Ta Lư, thổi kèn cũng như hát các làn điệu dân ca Pa Cô.

Ông vẫn tiếp tục những công việc mình theo đuổi với nhiệt huyết không vơi cạn theo thời gian để những giá trị văn hóa của người Pa Cô luôn tỏa sáng.

 


Năm 2015 Kray Sức vinh dự được nhận danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú do Chủ tịch nước trao tặng vì đã có cống hiến xuất sắc trong gìn giữ và phát huy di sản văn hóa của dân tộc, góp phần vào sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc. Năm 2017, Kray Sức được Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban dân tộc tặng Bằng khen vì đã có thành tích xuất sắc trong công tác dân tộc và thực hiện chính sách dân tộc của Đảng và Nhà nước. 

Hoài Thu

Ý kiến bạn đọc
Họ và tên  
Email    
Tiêu đề  


Captcha
Mã xác nhận  
Phản hồi  
 Off  Telex  VNI  VIQR
Tài liệu đính kèm: (.gif, .jpg, .png, .jpeg, .doc, .docx, .xls, .xlsx, .zip, .rar)
 
Di sản văn hóa đại đoàn kết/ "Ngôi nhà chung" tôn vinh các giá trị văn hóa truyền thống, tăng cường khối Đại đoàn kết toàn dân tộc.
Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam - Một thiết chế văn hóa lớn tại thủ đô Hà Nội/ Mùa về qua những sắc hoa tại "Ngôi nha chung".
Tiếp bước niềm tin và sức mạnh Cách mạng tháng Tám/ Giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc theo tư tưởng Hồ Chí Minh
Tư tưởng Hồ Chí Minh về " Không có gì quý hơn độc lập tự do" với thời kỳ hội nhập quốc tế/ Những vấn đề về văn hóa và phát triển theo Di chúc Bác Hồ
Rộn ràng lễ mừng cơm mới của đồng bào Si La/Giải mã ché thiêng của người Ê Đê
Loading
Langvietonline.vn
1 2 3 4 5
Review This Site