10:26 | 22/10/2018

Người giữ “hồn” nhạc cụ khèn bè dân tộc Thái

(LV) - Trong chuyến công tác lên vùng cao, chúng tôi tìm đến nhà ông Lừ Hồng Sưa, bản Tủm, xã Chiềng Khoi, huyện Yên Châu (Sơn La). Ông Sưa là một trong những nghệ nhân khèn bè, được coi như một cây đại thụ trong nhiều năm nay, luôn miệt mài chế tác khèn bè và cống hiến xuất sắc trong lưu giữ giá trị văn hóa khèn truyền thống của dân tộc Thái.

 >>> Cả một đời trọn vẹn với ca trù

Cả đời gắn bó với cây khèn

Trong ngôi nhà sàn nhỏ của ông Sưa, những chiếc khèn bè được treo ở những nơi trang trọng. Khi hỏi lý do tại sao ông gắn bó với nghề chế tác khèn bè, ông Sưa bảo: Đó là một cái duyên đấy. Năm tôi 21 tuổi, ngày đó có chiếc khèn anh trai của tôi bị hỏng, không biết sửa ra sao. Tôi mới ngồi tháo ra rồi mày mò, nghiên cứu sửa thử. May mắn là thử lại thành công, tiếng khèn phát ra còn hay hơn lúc ban đầu. Từ đó tôi bắt đầu yêu thích khèn bè và mới lắng nghe những bài khắp của đồng bào Thái, rồi tự học và thổi khèn theo bài hát. Càng thổi càng thấy thích, càng làm khèn càng thấy mê nên tôi gắn bó với cây khèn từ đấy.

 

Ông Lừ Hồng Sưa đang say sưa thả hồn vào điệu khèn
Ông Lừ Hồng Sưa đang say sưa thả hồn vào điệu khèn.

Theo ông Sưa, để có được cây khèn bè hoàn chỉnh thật đẹp, thật hay, phải trải qua nhiều công đoạn khác nhau, đòi hỏi người chế tác khèn phải có sự khéo léo, tinh tế, cầu kỳ và sự tinh tường trong thẩm âm. Đặc biệt, người chế tác phải thật sự yêu thích khèn thì mới có thể làm ra được một cây khèn ưng ý. “Mỗi cây khèn thường có 14 ống nứa ghép lại với nhau. Tôi phải vào rừng chọn cây nứa bánh tẻ, nhỏ, mỏng, ít mấu về phơi nắng từ 15 - 20 ngày. Trước khi cây nứa chuyển sang màu vàng, thì mới bắt đầu cắt theo kích cỡ từ 80 phân đến 1 m, tùy theo yêu cầu khách hàng. Sau đó dùng mũi khoan để thông các đốt cây. Ngày trước, chưa có khoan tôi phải lấy dây thép nung đỏ để thông các đốt cây. Các ống nứa được xếp thành bè từ thấp đến cao. Bầu khèn bằng gỗ, một đầu khoét thủng để thổi, một đầu bịt kín bằng sáp ong đá. Một trong những công đoạn khó nhất là làm lưỡi khèn. Khèn có 3 cỡ lưỡi, phải làm bằng đồng và bạc nguyên chất mới bền và khi rung mới cho âm thanh tốt nhất... thường thì phải mất thời gian 2 ngày để làm ra được chiếc khèn” - Ông Sưa chia sẻ.

Gần 60 năm gắn bó với khèn bè, đến nay ông Sưa đã làm ra hơn 1.500 chiếc. Mỗi chiếc khèn ông làm ra đều chứa đựng nhiều tâm huyết, tình cảm với mong muốn lưu giữ giá trị truyền thống văn hóa của dân tộc. Ông Sưa thường làm 2 loại khèn: Khèn lưỡi bạc và khèn lưỡi đồng phục vụ cho người dân trong bản, trong xã và khách du lịch.

Mong muốn truyền lại cho thế hệ trẻ

Chiếc khèn bè được ông Sưa sử dụng rất đa dạng trong những ngày lễ truyền thống, ngày tết, đón khách, cưới xin… hay làm nền đưa đẩy những điệu xòe vòng, điệu khắp của đồng bào dân tộc Thái. “Giờ tôi cũng có tuổi rồi, sợ rằng sau này không có ai tiếp nối nhạc cụ truyền thống của dân tộc. Tôi mong rằng Nhà nước có chính sách thu hút, đào tạo lớp trẻ học làm khèn và thổi khèn để gìn giữ được nét đẹp văn hóa của dân tộc Thái” - ông Sưa bộc bạch.

Bà Quàng Thị Khâu, cán bộ văn hóa xã Chiềng Khoi, huyện Yên Châu cho biết: Khèn bè là sự gắn kết cộng đồng, tạo nên sức mạnh đoàn kết của đồng bào dân tộc Thái. Những chiếc khèn bè của ông Sưa tạo ra như một tác phẩm nghệ thuật hoàn hảo, là sự kết tinh từ giá trị vật chất của tự nhiên và tình yêu quê hương, dân tộc của người nghệ nhân. Mong rằng Nhà nước mở lớp dạy và đào tạo những nghệ nhân trẻ, giữ gìn bản sắc dân tộc và văn hóa người Thái.

Cả một đời đam mê, tâm huyết với khèn bè, loại nhạc cụ truyền thống của dân tộc, tiếng khèn của ông Sưa ngày càng được nhiều người yêu mến. Liên tục từ năm 2015 đến nay, ông Sưa đã được Nhà nước tặng nhiều danh hiệu và bằng khen, giấy khen: Nghệ nhân ưu tú, Nghệ nhân loại hình Tri thức dân gian, Nghệ nhân trình diễn dân gian tỉnh Sơn La....

An Đồng

Ý kiến bạn đọc
Họ và tên  
Email    
Tiêu đề  


Captcha
Mã xác nhận  
Phản hồi  
 Off  Telex  VNI  VIQR
Tài liệu đính kèm: (.gif, .jpg, .png, .jpeg, .doc, .docx, .xls, .xlsx, .zip, .rar)
 
Tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của văn hóa đối với sự phát triển xã hội/Điểm hẹn văn hóa - Còn lâu!/ Điện ảnh Việt hội nhập với thế giới
Phát huy giá trị di sản vì sự nghiệp phát triển bền vừng/ Không gian trải nghiệm văn hóa " ba trong một"
Dấu ấn 10 năm thực hiện Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam
Chiến thắng 30/4 - Bản hùng ca của dân tộc Việt Nam/ Phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc Việt Nam tại " Ngôi nhà chung"/ Làng Việt 9 năm đồng hành cùng văn hóa dân tộc
Cơ hội đột phát trong hợp tác đầu tư và triển khai các hoạt động của Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam/Bỏ đốt vàng mã, khơi dậy giá trị văn hóa tốt đẹp/Người giữ hồn nhạc cụ tre truyền thống Ê đê
Loading
Langvietonline.vn
1 2 3 4 5
Review This Site