19:44 | 21/04/2018

Tái hiện Lễ Xăng Khan của dân tộc Thái tại "Ngôi nhà chung"

(LV) – Sáng 21/4, trong khuôn khổ các hoạt động chào mừng Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam (19/4) năm 2018, đồng bào dân tộc Thái đến từ huyện Quỳ Họp tỉnh Nghệ An đã tái hiện lại Lễ Xăng khan tại không gian làng dân tộc Thái tại Làng Văn hóa – Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đồng Mô, Sơn Tây, Hà Nội).

Từ xa xưa tất cả các bản làng của người Thái đều tổ chức lễ hội “Xăng Khan”, đây là ngày hội có ý nghĩa cộng đồng rất và đậm nét văn hóa miền Tây Nghệ An. Là một lễ hội mang đậm bản sắc văn hoá tâm linh tiêu biểu trong sinh hoạt đời sống của đồng bào dân tộc Thái miền Tây Nghệ An. Lễ hội Xang Khan - lễ hội cầu yên báo đáp ơn tình của những người làm nghề mo đối với cộng đồng được tổ chức ba năm một lần vào những dịp thích hợp không quy định thời gian ngày tháng cụ thể.

Người dân tham dự lễ hội sẽ chuẩn bị các lễ vật đưa đến nhà ông mo gồm: Thủ lơn, bát gạo, quả trứng, nay phài, kiếm , chén rượu , chai rượu...

Chuẩn bị mâm cúng
Chuẩn bị mâm cúng.

Bên cạnh đó, một vật không thể thiếu trong ngày lễ đó chính là cây nêu (xăng tang). Trong lễ Xăng Khan, xăng tang được coi là một biểu trưng đặc biệt, một vật thờ chính và thiêng liêng nhất. Cây được làm từ tre dài khoảng 4m, quanh cây đã được khoét sẵn những hàng lỗ, được đưa ra đặt nghiêng giữa nhà, gốc cây tựa xuống sàn nhà, ngọn cây hướng lễ phía trong bàn thờ. Con cháu xúm lại hai bên đưa tay đỡ cây tre, vợ chồng mo chủ đứng dưới gốc cây với hàm ý mo chủ phải gánh vác nhiều. Những người còn lại lấy các thứ: tang xòi, tang chò, chim, thú vật và hoa tươi đã chuẩn bị cắm vào các lỗ hổng của cây. Ngoài ra họ còn treo các dụng cụ sinh hoạt như sọt, chõ đựng xôi lên cây. Trên cùng của cây xằng tang, người ta đặt một chiếc cúp hụm đẹp được làm bằng vải thổ cẩm, nhuộm màu cánh kiến, tượng trưng cho sự che chở của các vị thần linh đối với chúng sinh.

Cây xăng tang
Cây xăng tang.

Khi cây xăng tang đã được dựng lên vừa ý, người ta buộc vào đầu cây xăng tang một dây xái mường dài trên 10m và đầu còn lại cho thòng xuống giữa phướn khài để làm đường lên xuống cho các thần linh về dự lễ. Phía dưới chân cây được cột vào 3 vò rượu, 1 vò to và 2 vò nhỏ, để tượng trưng cho ba mường: mường phà, mường lum và mường piếng. Hai vò nhỏ được trang trí ở miệng bằng những hoa văn hình núi. Đó là sự tượng trưng cho những vò rượu cần đầu tiên của ông cha thuở trước. Khi cây xăng tang đã dựng, nến đã thắp lên, không ai được đụng vào nữa, vì đây là vật thiêng.

Ông mo chính báo với dân làng chuẩn bị khai hội “Xăng Khan” và xin kính mời tất cả các mo, các bậc già làng, trưởng bản, già trẻ gái trai hội tụ về đây để ăn mừng lễ “Xăng Khan” cầu mong sức khỏe, mùa màng bội thu, làm ăn tiến tới…

Sau khi đã chuẩn bị đầy đủ các vật phẩm, dưới sự điều hành của ông mo chủ, mỗi mo bạn mở một vò rượu nhỏ để cúng thông báo cho ông, bà tổ tiên biết buổi hành lễ này chỉ là đi giúp, không phải việc tư. Các thầy mo bắt đầu tiến hành nghi lễ xăng khan bằng việc khấn mời các thần linh mường trời xuống trần gian đón nhân lấy phần lộc mà người dân ban tặng, ăn lễ vật mà người dân mang đến.

Ông mo làm lễ
Ông mo làm lễ.

Không giống như các lễ hội khác, trong Lễ hội Xăng Khan, phần lễ và phần hội không tách bạch rõ ràng mà có sự đan xen, hòa quyện vào nhau, phối hợp với nhau trong suốt quá trình diễn ra lễ hội. Lễ hội Xăng Khan không những có nhiều nghi thức, nghi lễ mà còn có rất nhiều trò diễn, trò vui. Cứ sau mỗi nghi lễ là một trò diễn minh họa cho nội dung của nghi lễ đó, mô phỏng lại các hành vi của các thần linh, các ma có trong nghi lễ đó. Hết nghi lễ này, trò diễn này lại đến nghi lễ khác, trò diễn khác, cứ như thế cho đến lúc tan hội. Có thể nói lễ hội Xăng Khan là tổng hợp của nhiều nghi lễ và trò diễn.

Ngoài các trò diễn, trong lễ Xăng Khan còn có nhiều hình thức nghệ thuật trình diễn dân gian như múa, hát nhuôn, hát xuối, khắc luống, đánh cồng chiêng, gõ boong bu, thổi khèn … Mo chủ múa Xăng khan cùng các thiếu nữ. Khi múa, mo đi trước, các cô gái đi theo sau che ô, tượng trưng cho sự che chở của Ngọc Hoàng “ Pò Then”, thần núi, thần rừng và thực hiện động tác giống mo, khi nghiêng mình, khi quay trái, quay phải. Một số thiếu nữ khác đeo lục lạc trên đôi bàn tay múa lượn vòng quanh cây hoa.

Khắc luống là dùng chày giã gạo gõ vào thành cối tạo nên những âm thanh khác nhau có nhạc điệu, tiết tấu vui nhộn. Nam nữ thanh niên thi nhau múa khắc luống với nhiều điệu khắc khác nhau như khắc theo kiểu dệt vải, khắc tò cáy…. cốt tạo ra sự vui nhộn của lễ.

Ông mo múa múa Xăng khan cùng các thiếu nữ.
Ông mo múa múa Xăng khan cùng các thiếu nữ.

Kết thúc buổi lễ là phần chia lộc cho dân làng đến tham dự hay còn gọi là phần hái hoa. Chủ nhà là người trực tiếp hái hoa trên cây xăng tang đem tặng cho mọi người, mỗi bông hoa là phần thường tượng trưng cho bổng lộc và sự may mắn trong cuộc sống.

Hà Trung

Ý kiến bạn đọc
Họ và tên  
Email    
Tiêu đề  


Captcha
Mã xác nhận  
Phản hồi  
 Off  Telex  VNI  VIQR
Tài liệu đính kèm: (.gif, .jpg, .png, .jpeg, .doc, .docx, .xls, .xlsx, .zip, .rar)
 
Tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của văn hóa đối với sự phát triển xã hội/Điểm hẹn văn hóa - Còn lâu!/ Điện ảnh Việt hội nhập với thế giới
Phát huy giá trị di sản vì sự nghiệp phát triển bền vừng/ Không gian trải nghiệm văn hóa " ba trong một"
Dấu ấn 10 năm thực hiện Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam
Chiến thắng 30/4 - Bản hùng ca của dân tộc Việt Nam/ Phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc Việt Nam tại " Ngôi nhà chung"/ Làng Việt 9 năm đồng hành cùng văn hóa dân tộc
Cơ hội đột phát trong hợp tác đầu tư và triển khai các hoạt động của Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam/Bỏ đốt vàng mã, khơi dậy giá trị văn hóa tốt đẹp/Người giữ hồn nhạc cụ tre truyền thống Ê đê
Loading
Langvietonline.vn
1 2 3 4 5
Review This Site